به گزارش سرویس اجتماعی پايگاه خبری گلستان جوان، گفته شده تن دريای خزر از مصوبات بی پشتوانه دولتي خسته شده و هدف دست نیافتنی از رویای دریافت پول های حاصل از اقتصاد دریا محور در گرو نجات خلیج گرگان است.
وضعیت نگران کننده پسروی خزر و تهدید خشک شدن خلیج گرگان که چند سالی است که به مساله بحرانی تبدیل شده و به رغم تلاش برای لایروبی و باز شدن کانال ابرسان به خلیج امیدی به ادامه حیات خلیج بدون اجرای برنامههای زیر ساختی نیست.
خلیج گرگان بزرگترین بخش آبی از دریای خزر است که بر اثر پیشروی شبه جزیره میانکاله در جنوب شرقی خزر تشکیل شد و در سال ۱۳۵۴ به همراه تالاب میانکاله و لپوی زاغمرز، به عنوان نخستین مجموعه تالاب بینالمللی جهان در فهرست تالابهای کنوانسیون رامسر به ثبت رسید تا ثابت شود نه فقط این فرورفتگی درون قارهای، بلکه نواحی اطراف آن شامل شبه جزیره میانکاله و تالاب بینالمللی گمیشان یک مجموعه ارزشمند زیستمحیطی است.
خشکسالی و تغییر رژیم آبی، تغییرات کاربری اراضی تالاب و بهره برداری بی رویه، ورود آلایندههای صنعتی، کشاورزی و شهری، تخریبهای ناشی از فشار فزاینده جمعیت بر تالاب، اجرای طرحهای توسعه در اراضی غرب و شمال غرب تالاب، رسوب گذاری و سایر عوامل طبیعی تاثیرات مخربی براین اکوسیستم دارد، اما کاهش تراز سطح آب دریای خزر در سالهای اخیر مهمترین عامل تهدید خلیج گرگان است که بسیاری از چالشهای دیگر را تحت تاثیر قرار داد.
با وجود وضعیت فعلی از دریای خزر و خلیج گرگان، اما برنامه هفتم توسعه اقتصاد دریا محور را یکی از مهمترین برنامههای اقتصادی کشور عنوان کرده است که دولت چهاردهم هم پافشاری بسیار زیادی برای اجرای آن دارد.
در متن سیاستهای کلی توسعه دریا محور تصریح شده است که دریاها و خصوصاً دریاهای آزاد و اقیانوسها از مواهب الهی و ذخایر و منابع سرشاری برای زمینهسازی رشد علم و فناوری، افزایش کار و ثروت، تأمین نیازهای حیاتی و تولید اقتدار و بستر مناسبی برای تمدنسازی میباشند و ایران با موقعیت ممتاز جغرافیایی و قرارداشتن بین دو دریا و برخورداری از هزاران کیلومتر سواحل و نیز جزایر و ظرفیتهای فراوان بر زمین مانده، لازم است با حضور مؤثر در ساحل، فراساحل، دریا و اقیانوس و بهرهگیری از آن به عنوان یک پیشران و محور توسعه کشور، برای احراز جایگاه شایسته منطقهای و جهانی در بهرهگیری از دریا اقدام کند.
حوزه اقتصاد دریا فراتر از مواردی از قبیل شیلات و گردشگری دریایی بوده و براین اساس مستلزم ظهور و حمایت از صنایع مرتبط با آب و دریا و از جمله حمل و نقل دریایی، گردشگری دریایی، تا انرژیهای تجدیدپذیر، آبزی پروری و شیلات، بیوتکنولوژی دریایی، زیست هواشناسی و معدنکاری دریایی است.
اگر چه همواره در بحث توسعه اقتصاد دریا محور سواحل جنوبی در اذهان شکل میگرفت، اما این بار دولت مصمم است علاوه بر استانهای جنوبی، استانهای شمالی را در این برنامه به بازی بگیرد چرا که همجواری خزر با کشورهای اوراسیا و همچنین عضویت ایران در کنوانسیون بریکس راه را برای توسعه اقتصاد دریا محور هموارتر کرده است.
پتانسیلی که سالها با وجود بالا بودن سطح آب خزر به آن کم توجهی شد و حالا هم که دولت در اجرای این برنامه مصمم شده پسروی و کاهش مداوم خزر به دلیل بسته شدن رودخانههای مهم از جمله الگای روسیه به روی خزر، نگرانیهای زیادی را برای استانداران شمالی از جمله گلستان که بیشترین سهم را در این پسروی دارد، بوجود آورده است.
اختصاص یک دستگاه لایروب برای گلستان
۸ اسفند ۱۴۰۳ نماینده ویژه رییسجمهور در هماهنگی اجرای سیاستهای کلی توسعه دریامحور در جریان بازدید از کانال انتقال آب خزر در گمیشان، از ورود یک دستگاه لایروب جدید توسط سازمان بنادر و کشتیرانی به کشور خبر داد و تأکید کرد: این لایروب، هرچند مسیری طولانی تا رسیدن به مقصد دارد، اما باید بهموقع در خدمت نجات خلیج گرگان و تأمین آب کانالهای پرورش آبزیان قرار گیرد.
علیعبدالعلیزاده با اشاره به چالش پسروی آب دریای خزر بیان کرد: این معضل که دسترسی مزارع پرورش میگو در گمیشان و حیات خلیج گرگان را تهدید میکند، نیازمند هماهنگی دولت و وزارت امور خارجه با کشورهای همسایه خزر است.
وی پیشنهاد داد: هدایت آب رودخانه ولگا به دریای خزر میتواند راهحلی پایدار باشد.
نماینده رئیسجمهور در هماهنگی اجرای سیاستهای کلی توسعه دریا محور افزود: با این اقدام، نهتنها خلیج گرگان از بحران نجات مییابد، بلکه فرصتهای شغلی آبزیپروری برای جوانان گلستان، مازندران و گیلان نیز تقویت خواهد شد.
وی همچنین به نقش استراتژیک دریای خزر در جابجایی بار و تجارت اشاره کرد و افزود: ایران تنها کشوری است که از طریق دریای خزر به آبهای آزاد دسترسی دارد و این مزیت، فرصتی بینظیر برای توسعه تجارت دریایی است.
عبدالعلیزاده با ابراز امیدواری به تحقق اتصال کریدور شمال به جنوب در دولت چهاردهم، تأکید کرد: گلستان با داشتن مرز آبی و ریلی، میتواند به قطب توسعه دریامحور در منطقه تبدیل شود.
اقتصاد دریا محور با علاح بخشی خلیج امکان پذیر است
استاندار گلستان هم در جریان این بازدیدها با ابراز نگرانی از فرونشست آب دریای خزر، گفت: یکی از اولویتهای اصلی ما علاجبخشی خلیج گرگان است؛ منطقهای که اگر مورد توجه قرار نگیرد، ممکن است سرنوشتی مشابه دریاچه ارومیه پیدا کند.
علیاصغر طهماسبی عنوان کرد که فاصله ۱۱ کیلومتری از دریا تا مجتمع پرورش میگو به دلیل خشکی مسیر با مشکل مواجه شده است. برای رفع این چالش، یک دستگاه لایروب به منطقه منتقل شده تا آب را به مزارع میگو برساند.
استاندار گلستان در این بازدید گفت: پسروی آب خزر دسترسی مزارع پرورش میگو را با مشکل مواجه کرده، اما با حمایت دولت و تأمین بهموقع آب در سال جاری، تولید خوبی در گمیشان رقم خورد.
وی ابراز امیدواری کرد که با ورود لایروب و پیگیریهای نماینده رئیس جمهور، مشکل تأمین آب خلیج گرگان و کانالهای انتقال برای همیشه حل شود.
طهماسبی اعلام کرد: در دیدار با ریاست جمهور هم به این مساله اشاره کرده است که در دولت گذشته بر اساس مصوبه طرح جامع نجات خلیج گرگان فاز اول طرح شامل لایروبی کانال ارتباطی خلیج و دریا اجرا شد، اما نتیجه بخش بودن کامل طرح نجات خلیج نیازمند اقدامات تکمیلی است.
وی اظهار کرد از ریاست جمهور تقاضا داریم ردیف اعتباری در جداول پیوست قانون بودجه ۱۴۰۴ برای اجرای کامل طرح احیای خلیج گرگان ایجاد شود و حالا با حضور نماینده رئیس جمهور در حوزه توسعه اقتصاد دریا محور امید داریم این درخواستها برای نجات خلیج و خزر هرچه سریعتر به انجام برسد.
اینچه برون نقطه عطف توسعه اقتصاد دریا محور
در این بین همجواری منطقه ازاد اینچه برون به عنوان یکی از کریدورهای اصلی کشور که شمال را به جنوب و ایران را به کشورهای اوراسیا – چین و هند و حتی اورپا متصل میکند در کنار دریای خزر نقش اقتصاد دریا محور در شمال کشور را دو چندان کرده است.
تاکید بر ایجاد نهاد پیشران برای ارتقای نحوه اداره و مدیریت مناطق آزاد تجاری– صنعتی و ویژه اقتصادی، با هدف تدوین برنامه تحقق سیاستهای کلی توسعه دریامحور و افزایش سهم کشور در حمل و نقل دریایی گذر (ترانزیت) و تقویت شبکه حمل و نقل ترکیبی یکی از بندهای ذیل ماده ۱۱۹ قانون برنامه هفتم پیشرفت مصوب مجلس شورای اسلامی است.
با نگاهی به استانهایی که همجوار دریا هستند میتوان ظرفیت مناطق آزاد کشور را در توسعه گردشگری دریایی بیش از پیش در مسیر توسعه گردشگری دریایی دانست.
مناطق آزاد با توجه به زیرساختهایی که در حوزههای گردشگری به نسبت ایجاد کردهاند، میتوانند با توسعه و توجه بیشتر به صنعت گردشگری دریایی، نقش بسزایی ایفا کنند.
اینچه برون ماموریتی متفاوت دارد
در همین راستا ایجاد شهرک گلخانهای و شهرک صنعتی متناسب با نیاز بازارهای آسیای میانه در اینچهبرون و تأسیس شرکت بازرگانی با بهرهگیری از نخبگان و کارشناسان برای ترانزیت محصولات، از دیگر پیشنهادات عبدالعلیزاده، نماینده رئیسجمهور در هماهنگی اجرای سیاستهای کلی توسعه دریامحور بود که نشاندهنده عزم جدی برای بهرهبرداری از موقعیت استراتژیک این منطقه است.
وی اظهار کرد: هدف ما توانمندسازی و ثروتمند شدن مردم است و سازمان برنامهریزی باید با همکاری مدیران، فرصتهای پنهان استان را شناسایی کند.
عبدالعلیزاده با تأکید بر تفاوت مأموریت مناطق آزاد بر اساس جایگاه جغرافیایی، خاطرنشان کرد: فلسفه وجودی هر منطقه آزاد با دیگری متفاوت است. کیش بهعنوان جزیرهای در خلیجفارس با هدف ارتباط جهانی شکل گرفته، اما اینچهبرون در شمال کشور، منطقهای خشک و متصل به ترکمنستان، مأموریت متفاوتی دارد.
وی ادامه داد: هرچند پشت ترکمنستان، پسکرانهای، چون آسیای میانه، غرب چین و شرق روسیه قرار دارد، اما هدفگذاری هر منطقه باید با توجه به موقعیت خاص آن سنجیده شود.
نماینده رئیسجمهور تصریح کرد: از مناطق آزاد تنها انتظار اقتصادی نداریم؛ بلکه در کنار آن، اهداف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نیز دنبال میکنیم. نمیخواهیم رابطهمان با دنیا صرفاً اقتصادی باشد.
وی در این راستا افزود: در اینچهبرون که فعالیتش آغاز شده، انتظار داریم به روابط فرهنگی با ترکمنستان و آسیای میانه، همکاریهای ورزشی، مناسبات اجتماعی گسترده و تعاملات هنری مانند تبادل فیلم و نمایش فرهنگ مشترک دو کشور مسلمان توجه شود.
ابلاغ اهداف اقتصادی به مدیران مناطق آزاد
عبدالعلیزاده با اشاره به برنامهریزیهای انجامشده با دبیر شورای عالی مناطق آزاد، گفت: قرار است جمعبندی عملکرد ۳۰ ساله مناطق آزاد ارائه شود تا موفقیتها مشخص شود. از این پس به مدیران مناطق آزاد، از جمله اینچهبرون، انتظارات مشخص فرهنگی، اجتماعی و سیاسی در کنار اهداف اقتصادی ابلاغ خواهد شد.
وی با مقایسه پتانسیلهای اقتصادی مناطق آزاد، اظهار داشت: اقتصاد اینچهبرون با آسیای میانه تفاوت آشکاری با منطقه آزاد ماکو در مرز ترکیه یا نخجوان دارد. هر منطقه باید بر اساس نیازها و ظرفیتهای خاص خود عمل کند.
رئیس جمهور اختیارات بیشتری به استانداران بدهد
استاندار گلستان هم در این جلسه پس از منطقه آزاد، گردشگری را ظرفیت دیگر توسعه استان دانست و گفت: در همین منطقه آزاد نیز میتوان روی صنعت توریسم کار کرد. اگر قانون جامع ماده ۶۵ اجرا شود، مدیریت یکپارچه در استان شکل میگیرد و این امکان سرمایهگذاری ۵۰۰ میلیون یورویی از چین را فراهم میکند.
وی تأکید کرد: رئیسجمهور نگاه ویژهای به توسعه استانها و افزایش اختیارات استانداران دارد تا تمرکز از تهران دور شود.
وی با اشاره به عقبماندگیهای تاریخی گلستان پس از ۲۷ سال جدایی از مازندران، خواستار تلاش مدیران و نمایندگان مجلس برای جبران این کاستیها شد و افزود: برخی دستگاهها نباید در این مسیر مانعتراشی کنند.
طهماسبی زمینهای تغییر کاربریشده منطقه آزاد اینچهبرون برای گردشگری را فرصتی دانست که در گذشته مورد بیتوجهی قرار گرفته بود.
وی گفت: در یک سال گذشته بیش از ۵۰۰ نفر برای سرمایهگذاری در گردشگری به استان آمدند، اما تنها یک برگ سبز صادر شد. امیدوارم کمکاریهای گذشته جبران شود.
طهماسبی به مشکلات ناشی از بدعهدیهای گذشته با ترکمنستان نیز اشاره کرد و گفت: نتوانستیم از خط انتقال گاز به این کشور استفاده کنیم، اما با همکاری دولت و اتاق بازرگانی میتوان موانع را برطرف کرد و گلستان را به دروازه آسیای میانه، بهویژه ترکمنستان، تبدیل کرد.
استاندار گلستان نبود تیرپارک در اینچهبرون را چالشی برای ۲۰۰ راننده عبوری روزانه دانست که به دلیل نبود محل استراحت، مجبور به اقامت در شهرهای دیگر میشوند و این ممکن است آسیبهای اجتماعی به دنبال داشته باشد.
براساس گزارشی که از سوی معاونت مطالعات زیربنایی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی تهیه شده، ایران با داشتن بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی جنوبی و شمالی (۴۰ درصد مرزهای کشور)، کشوری دریایی محسوب میشود ولی در میزان استفاده از این نعمت خدادادی چندان موفق نبوده است. بیشترین فعالیت در عرصه سواحل کشور، مربوط به محدودههای شهری و روستایی و تأسیسات بندری و نظامی است که همه اینها حدود ۵ درصد از ظرفیت سواحل کشور را به خود اختصاص دادهاند و حدود ۹۵ درصد از این ظرفیت مورد توجه قرار نگرفته است آن هم در حالی که این مناطق دارای اهمیت ژئواستراتژیک، ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک در مقیاس جهانی و منطقهای هستند.
توجه به اصول مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی (ICZM) با توجه به دستاوردهای برنامههای مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی کشور که برای اکثر سواحل ایران تهیه شده (یا در دست تهیه است)، هرگونه برنامه توسعه این مناطق ضروری است با رعایت اصول مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی انجام شود. رعایت این اصول سبب استفاده متعادل و متوازن از منابع تجدیدپذیر و تجدیدناپذیر ساحلی میشود؛ به نحوی که منافع همه ذینفعان در بهره برداری خردمندانه از دریا و ساحل در نظر گرفته میشود.
استان گلستان با دارا بودن بیش از ۱۲۰ کیلومتر خط ساحلی در محدوده شهرستانهای بندرترکمن، بندرگز، نوکنده و گمیشان دارای پتانسیلهای زیادی در حوزه گردشگری دریایی و اقتصاد دریا محور است، اما با این وجود از این ظرفیت به خوبی استفاده نشده است.
با اینکه ناشناخته ماندن پتانسیلها و استفاده از ظرفیتهای ساحلی بنادر استان گلستان را به کما برده و ساحلنشینان از رونق اقتصاد دریایی و توسعه گردشگری، کمترین بهره را میبرند، اما حالا و پس از ۲۷ سال استقلال از مازندران در مسیری قرار گرفته است که هر روز میزبان مسئولان رده بالای کشور برای برون رفت از مشکلات و توجه بیشتر و جذب سرمایه گذار است.
تلاشی که فقط نیازمند دید و بازدید نیست و از مدیران بالا دستی و میانی گرفته تا نمایندگان مجلس مستلزم همراهی و کنار گذاشتن دعواهای سیاسی، اختلاف نظرها و مانع تراشی است.
سدهای رود ولگا ورودی آب به خزر را کاهش داده است
استاندار گلستان، گفت: دِبی ورودی آب به دریای خزر به سبب احداث سدهای متعدد روسیه روی رودخانه ولگا به شدت کاهش یافته است.
علیاصغر طهماسبی ۱۷ بهمن ۱۴۰۳ در گفتوگو با خبرنگاران اظهار کرد: پسروی آب دریای خزر و مشکلاتی که برای برخی فعالیتها مرتبط با دریا ایجاد کرده است که دغدغه باید پیگیری و برطرف شود.
استاندار گلستان گفت: مهمترین و بزرگترین تأمین کننده آب دریای خزر رودخانه ولگا است که میزان ورود آب این رودخانه به خزر به دلیل احداث سدهای متعدد در روسیه به شدت کاهش یافته است و از رئیس دولت چهاردهم درخواست کردیم که با گفتگوی بینالمللی این مسئله حل و فصل شود.
وی در ادامه به موضوع منطقه آزاد اینچه برون اشاره کرد و افزود: در این مدت کوتاه کمتر از سه ماه توانستیم عملیات اجرایی منطقه آزاد اینچه برون را آغاز کنیم. در فاز اول علاوه بر ساخت ساختمان منطقه آزاد، ۴ هزار هکتار نیز فنس کشی میشود و تاکنون مجوزهای ۲۰ پرونده صادر شده و البته تاکید ما بر مدیریت یکپارچه منطقه آزاد است و تمام دستگاهها موظف به فعالیت ذیل منطقه آزاد هستند.
استاندار گلستان درباره وضعیت پروژه پتروشیمی گلستان اظهار امیدواری کرد با حضور و حمایت ویژه شریعتمداری در هلدینگ خلیج فارس که اصالتی بندرگزی و گلستانی دارد، این پروژه خیلی زود به انجام برسد و گفت: همچنین تلاش داریم بازارچه مرزی اینچه برون را متحول و زمینه احیای تجارت چمدانی با کشور ترکمنستان را فراهم کنیم.
وی با تأکید بر اقتصاد دریامحور، گفت: یکی از اصلیترین برنامههای ما که مورد تأکید دولت نیز قرار دارد توجه به اقتصاد دریا محور و جذب سرمایه گذار در این بخش است که در همین راستا باید از ظرفیت زمینهای موجود در ساحل بندرگز برای رفاه مردم و عمران شهر و استان استفاده کنیم.
لایروبی کافی نبود ، خلیج گرگان همچنان در خطر!
۲۳ بهمن ۱۴۰۳ – اخبار اجتماعی – محیط زیست
درحالی که لایروبی خلیج گرگان تا حدودی شرایط این پهنه آبی را بهبود بخشیده، اما تا زمانی که پمپاژ انجام نشود، خطر همچنان بیخ گوش خلیج است.
خلیج گرگان، واقع در جنوبشرقی دریای خزر، یکی از پهنههای آبی ارزشمند ایران است. مساحت این خلیج در پاییز ۱۴۰۳ حدود ۲۹ هزار هکتار برآورد شده، درحالیکه در گذشتهای نهچندان دور، وسعت آن بیش از ۴۰ هزار هکتار بود.
از نظر بومشناختی، خلیج گرگان بهعنوان محل نوزادگاهی، تغذیهای و تخمریزی بسیاری از گونههای ماهیان دریای خزر شناخته میشود. میزان شوری و دیگر پارامترهای محیطی آن همواره اندکی بالاتر از دریای خزر بوده است. برای نمونه، شوری این خلیج در سالهای ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ حدود ۱۵ تا ۱۷ در هزار بود، درحالیکه این میزان در مجاورت دریای خزر به ۱۳ تا ۱۴ در هزار میرسید.
در گذشته، خلیج گرگان از طریق سه کانال آشوراده، چپاقلی و خوزینی با دریای خزر در ارتباط بود و این ارتباط موجب تبادل مناسب آب بین این دو پهنه آبی میشد. اما از اواخر دهه ۹۰، همزمان با کاهش سطح آب دریای خزر، عمق این کانالها بهتدریج کاهش یافت. در نهایت، در تابستان ۱۴۰۲، تبادل آب از طریق این کانالها تقریباً بهطور کامل قطع شد. در پی این رخداد، میزان شوری و برخی پارامترهای شیمیایی آب و رسوبات خلیج، ازجمله نیترات، فسفات، آلودگیهای میکروبی و مواد آلی، بهشدت افزایش یافت و در آبان ۱۴۰۲ به وضعیت بحرانی رسید.
لایروبی خلیج گرگان ثمربخش بوده است
با بحرانی شدن خلیج گرگان و قرار گرفتن در یک قدمی مرگ، طرح لایروبی کانالهایی که ارتباط خلیج با خزر را برقرار میکردند، علیرغم برخی مخالفتها اجرایی شد و دولت سیزدهم حدود ۶۰۰ تا ۶۴۰ میلیارد تومان برای این پروژه هزینه کرد و این بودجه عمدتاً صرف لایروبی کانالهای آبرسان به خلیج، بهویژه کانال آشور، شده است.
پس از بازگشایی این کانال در آذر ۱۴۰۲، تغییرات مثبتی در وضعیت خلیج مشاهده شد و تا اوایل تابستان ۱۴۰۳، شوری آب از بیش از ۴۵ در هزار به حدود ۲۷ تا ۲۸ در هزار کاهش یافت.
پمپاژ آب تکمیل کننده اقدامات نجات خلیج
با این وجود به نظر میرسد که اقدامات انجام شده کافی نبوده و در صورتی که پمپاژ آب به موقع انجام نشود، بازهم شرایط بحرانی خواهد شد به طوری که به گفته احمدرضا لاهیجانزاده معاون محیط زیست دریایی و تالابها سازمان حفاظت محیط زیست، در صورتی که پمپاژ آب انجام نشود، ممکن است تا ۳ سال آینده خلیج گرگان را از دست بدهیم.
از همان ابتدای پروژه نیز کارشناسان ازجمله علی سلاجقه رییس سابق سازمان حفاظت محیط زیست هشدار داده بودند که همزمان با لایروبی باید پمپاژ آب نیز انجام شود و در غیر این صورت اقدامات قبلی بیتأثیر خواهد بود.
چرا لایروبی برای نجات خلیج کافی نبود؟
در رابطه با این موضوع، الهه موحدی؛ کارشناس محیط زیست میگوید: لایروبی کانالهای ارتباطی خلیج گرگان، بهویژه کانال آشوراده، باعث بهبود نسبی تبادل آب بین خلیج و دریای خزر شد، اما این اقدام بهتنهایی برای احیای کامل خلیج کافی نیست.
وی درباره دلایلی که پمپاژ آب را ضروری کرده است، توضیح داد: سطح آب دریای خزر در سالهای اخیر کاهش یافته است و در پاییز و زمستان به دلیل کاهش دبی رودخانه ولگا، سطح تراز آن پایینتر میآید. در چنین شرایطی، حتی با لایروبی، میزان جریان طبیعی آب از دریا به خلیج محدود میشود.
این کارشناس به اشاره به عدم بازگشت کامل تبادل آب، گفت: اگرچه لایروبی کانال آشوراده منجر به بهبود تبادل آب شد، اما همچنان ظرفیت ورود آب به خلیج بهاندازهای نیست که بتواند شوری و سایر آلایندهها را بهطور کامل تعدیل کند. بهویژه در دورههایی که سطح آب دریا کاهش مییابد، جریان آب ورودی به خلیج ضعیف شده و مجدداً شوری افزایش مییابد.
موحدی درخصوص افزایش شوری و اثرات آن هشدار داد و افزود: با کاهش ورود آب تازه از دریا و تبخیر بالای خلیج، میزان شوری به سطح بحرانی رسیده است (بیش از ۴۵ در هزار در اوج بحران). این مقدار از شوری، بسیاری از گونههای آبزی را از بین برده و تنها گونههای مقاوم به شوری در خلیج باقی ماندهاند. در چنین شرایطی، ورود حجم بیشتری از آب دریا، از طریق پمپاژ، میتواند روند احیا را تسریع کند.
به گفته وی، رسوبات انباشته و کاهش عمق کانالها دیگر مشکل خلیج گرگان هستند که با وجود لایروبی، رسوبگذاری در کانالهای ارتباطی ادامه دارد و در دورههایی که سطح آب دریای خزر پایین میآید، این کانالها کارایی خود را از دست میدهند، لذا پمپاژ آب میتواند نقش مهمی در جلوگیری از بسته شدن مجدد کانالها و استمرار تبادل آب ایفا کند.
این کارشناس محیط زیست تأکید کرد: ورود کنترلشده آب تازه از دریای خزر به خلیج از طریق پمپاژ، علاوه بر کاهش شوری، میتواند باعث کاهش غلظت نیترات، فسفات و سایر آلایندههای زیستمحیطی شود که در سالهای اخیر به دلیل قطع ارتباط با دریا در خلیج انباشته شدهاند.
موحدی در پایان گفت: لایروبی گام مهمی در احیای خلیج گرگان بوده است، اما به دلیل کاهش سطح آب دریای خزر، افزایش شوری و محدودیت تبادل طبیعی آب، اجرای طرح پمپاژ آب ضروری است تا روند احیا تسریع شود و اکوسیستم خلیج شرایط پایدارتری پیدا کند. درحال حاضر پمپاژ آب به خلیج گرگان تصویب شده و امیدواریم به زودی بودجه لازم نیز در اختیار قرار بگیرد تا این همه هرچه زودتر انجام شود.
خطر خشکسالی میانکاله و خلیج گرگان تا ۳ سال دیگر
معاون سازمان حفاظت محیط زیست گفت: درحال حاضر در تالاب میانکاله لایروبی انجام شده و به دنبال تامین اعتبار برای پمپاژ هستیم و اگر پمپاز انجام نشود، تا سال ۱۴۰۸ تا ۱۴۱۰، تالاب میانکاله و خلیج گرگان را از دست میدهیم.
صبح روز جمعه ۱۵ بهمن ۱۴۰۳ مراسم روز جهانی تالابها در شهر عسلویه استان بوشهر برگزار شد. در این نشست، احمدرضا لاهیجانزاده؛ معاون محیط زیست دریایی و تالابهای سازمان حفاظت محیط زیست اظهار کرد: ۲۰ سال پیش میخواستند تالاب حله بوشهر را از محیط زیست بگیرند و حقابه آن را به کشاورزان بدهند که با دعوا و به سختی جلوی این کار را گرفتیم، اما اکنون دیدگاه به محیط زیست بهتر شده است.
وی با اشاره به مزایای تالابها، ادامه داد: ماهیهای تالابها پروتئین ۱ میلیارد نفر در سراسر جهان را تامین میکنند. ۴۰ درصد جانوران آبزی و خشکیزی در تالابها زندگی و تولیدمثل میکنند. تقویت تابآوری و کاهش اثرات تغییر اقلیم از مهمترین کارکردهای تالاب است.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست بیان کرد: ۹۰ درصد بلایای طبیعی مربوط به آب است و اکر در سال ۱۳۹۸ هورالعظیم و شادگان نبوند شهرهای شادگان، هویزه و دیگر شهرهای جنوب خوزستان غرق میشدند. همچنین ۶۶۰ میلیون نفر در سراسر جهان معیشت ماهیگیری وابسته به تالاب دارند.
لاهیجانزاده با اشاره به تالاب میانکاله گفت: درحال حاضر لایروبی انجام شده و به دنبال تامین اعتبار برای پمپاژ هستیم. درحال حاضر آب با سرعت ۲۰ سانتیمتر در چهارسال درحال پسروی است و اگر پمپاز انجام نشود، تا سال ۱۴۰۸ تا ۱۴۱۰، تالاب میانکاله و خلیج گرگان را از دست میدهیم.
بازدید یک معاون
معاون سیاستگذاری و راهبری وزارت اقتصاد به همراه دبیر کمیسیون اقتصادی دولت و نماینده مردم غرب گلستان در مجلس شورای اسلامی در بازدید ۲۶ بهمن ۱۴۰۳ از خلیج گرگان بر ضرورت احیای این پهنه آبی تاکید کردند. هدف از این بازدید پیگیری احیای اسکله و خلیج گرگان و اجرای شهرک و طرح گردشگری بود که میتواند به توسعه اقتصادی و گردشگری منطقه کمک شایانی کند.
در این بازدید وحید ماجد معاون سیاستگذاری و راهبری وزارت اقتصاد به ابراهیم صیامی معاون وزیر اقتصاد و دبیر کمیسیون اقتصادی دولت با تاکید بر اهمیت احیای اسکله و خلیج گرگان، طرحهای مختلفی را برای جذب سرمایهگذاریهای داخلی و خارجی و ایجاد فرصتهای شغلی جدید در منطقه مورد بررسی قرار دادند.همچنین برنامههای مختلفی برای بهبود زیرساختهای حملونقل و توسعه زیرساختهای گردشگری مطرح شد.
در این بازدید، مسئولان همچنین بر لزوم همکاری بین بخشهای مختلف دولتی و خصوصی برای تسریع در اجرای پروژههای زیرساختی و گردشگری تأکید کردند.آنان خاطرنشان کردند که احیای اسکله و خلیج گرگان نه تنها به بهبود وضعیت اقتصادی و اشتغال در منطقه کمک میکند، بلکه میتواند به عنوان یک قطب گردشگری مهم در شمال کشور، جذب گردشگران داخلی و خارجی را افزایش دهد.
تداوم کاهش چشمگیر صید ماهیان استخوانی در خلیج گرگان
۱۷ اسفند ۱۴۰۳مدیر کل دفتر امور صید و صیادی سازمان شیلات ایران، گفت: صید ماهیان استخوانی در آبهای خلیج گرگان در محدوده آبهای استان گلستان از ابتدای فصل صید تا کنون با کاهش حدود ۷۰ درصدی همراه بوده است که این امر حاکی از تداوم کاهش چشمگیر صید در این منطقه از دریای خزر است.
رضا عباسپور نادری گفت: صید ماهیان استخوانی در آبهای خلیج گرگان در محدوده آبهای استان گلستان از ابتدای فصل صید تا کنون با کاهش حدود ۷۰ درصدی همراه بوده است که این امر حاکی از تداوم کاهش چشمگیر صید در این منطقه از دریای خزر است.مدیر کل دفتر امور صید و صیادی سازمان شیلات ایران ادامه داد: براساس آخرین آمار اخذ شده از ابتدای فصل صید تاکنون، حدود ۴۱ تن انواع ماهیان استخوانی در آبهای گلستان صید شده است و این در حالی است که سال گذشته در همین مدت ۱۲۹ تن ماهی صید شده بود.
وی خاطرنشان ساخت: همچنین آمارها حاکی از آن است که صید ماهی سفید در گلستان با کاهش ۶۹ درصدی، صید کفال ماهیان با کاهش ۶۸ درصدی و صید کپور ماهیان با کاهش ۷۸ درصدی همراه بوده است.
رضا عباسپور نادری، سرانه صید هر شناور را در آبهای خلیج گرگان ۳ تن اعلام کرد و بیان داشت: سرانه صید هر شناور در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته کاهش ۷۰ درصدی را نشان میدهد.
این مقام مسئول در سازمان شیلات ایران، اظهار امیدواری کرد در ادامه فصل صید تا اواسط فرودین ماه سال ۱۴۰۴ شاهد افزایش صید ماهیان استخوانی در خلیج گرگان و به دنبال آن رضایت جامعه صیادی استان گلستان باشیم.
Saturday, 31 January , 2026